دهیاری روستای دهک

دروغگویی در کودکان

مهدی یحیی زاده درزی

کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی

یکی از انحرافاتی که موجب شکایت والدین از فرزندان خود می‌باشد، درغگویی است. اکثر والدین از این شکایت دارند که فرزندانشان ، با وجود اینکه از هیچ گونه رسیدگی در تربیت وی قصوری به عمل نمی‌آید، درغگو بار آمده یا مغلطه و اغراق می‌کنند. آنان از این بابت ناراحتند که آدم های متدینی هستند، پرهیزگارند، دروغ نمی‌گویند. لقمه حرام نمی‌خورند و برای تربیت صحیح کودکان حتی‌المقدور از تمام امکانات تربیتی استفاده می‌کنند، او را از بچه‌های درغگو و کم تربیت دور نگه می‌دارند، برای راستگویی تشویق می‌کنند، ولی با این وصف چرا باید درغگو از آب درآید.

دروغگویی از نظر لغوی به معنی کتمان واقعیت است و بیان سخنی که واقعیت خارجی برای گوینده ندارد . دروغ و دروغگویی رفتاری ناپسند است و به کودک شخصیت ساختگی و تصنعی می بخشد . در بین کودکان خردسال که با جزئیات اشیا و پدیده ها آشنایی کافی ندارند ، دروغگویی بیشتر جنبه رویا و خیالبافی دارد و کمتر به منظور فریب دیگران انجام می شود . توصیه می شود در این مواقع ، کودک را به بیان جزئیات اشیا و پدیده ها مجبور نکنیم و از او در حد رشد ذهنی انتظار ارائه پاسخ داشته باشیم، برای نمونه در دو سال اول زندگی ، به علت محدود بودن دامنه لغات و درک مفاهیم ، گفتار کودکان به دروغ شباهت دارد . تا سن چهار یا پنج سالگی نیز کودکان ، دیده ها و شنیده ها را براساس تخیلات و تصورات خود توجیه و تفسیر می کنند و حقیقت تفاوت و تمایزی قائل نیستند . دروغگویی نیز مثل سایر انحرافات اخلاقی و عاطفی ، خالی از علت نیست.

بچه ها به دلایل مختلف دروغ می گویند :

1.   آموزش های نادرست در خانه موجب دروغگویی کودک خواهد شد . اگر اعضای خانوادهاهل دروغگویی باشند کودک نیز از آن ها تقلید خواهد کرد .

2.   دروغگویی کودک ممکن است برای جلب توجه اطرافیان باشد .  آن هادروغ می گویند تا والدینشان را ازخود راضی نگه دارند .نیاز به تعلق و همبستگی و مورد توجه قرار گرفتن ، از نیاز های اساسی به حساب می آید . چنان چه کودکی در خانواده یا مدرسه مورد بی توجهی اطرافیان قرار گیرد ، برای نشان دادن خود و جلب توجه دیگران ممکن است به دروغگویی متوسل شود .

3.   تهدید کودک به انجام عملی که اجرا شدنی نیست ، عامل دیگری در تشویق کودک به دروغ گفتن است ، برای مثال هرگاه والدین ، کودک را تهیدید کنند که اگر در دیکته نمره بیست نگیرد اورا خواهد کشت . این تهدید موجب می وشد که کودک در صدد دروغگویی و صحنه سازی برآید و به دروغ گفتن عادت کند .

4.   انتظار و توقع بیش از حد کودکان و مقایسه آنان با دوستان و هم کلاسی ها در زمینه های گوناگون ، از دیگر عوامل دروغگویی کودکان محسوب می شود . والدینی که از کودک انتظار بیش از حد توانشان دارند و آنان را تحت فشار قرار می دهند ، کودکان را به دروغگویی وا می دارند .

5.   کودک دروغ می گویند تا مشکلی برایشان پیش نیاید .دروغ می گویند تا خجالت یا عدم کفایت خود را بپوشانند . دروغ می گویند زیرا واقعیت را از خیال تشخیص نمی دهند . آموزش ارزش راستگویی به بچه ها ، نیازمند وقت ، پشتکار و تمرین است . هرگاه کودک در موقعیتی نامطمئن و ناامن قرار گیرد و احساس خطر یا حقارت کند به گفتن دروغ متوسل می شود .

راه حل ها :

1.   نشان دادن ارزش راست گفتن:  در وهله اول کودک باید دریابد که دروغگویی کار نادرست و ناپسند و راستگویی عملی باارزش و پسندیده است . کودک باید لرزش راست گفتن را در عمل و تجربه کند . والدین نباید در برابر دروغ های کودکان برآشفتهشوند و او را کتک بزنند . بیان زشت و تلخ دروغگویی به صورت داستان برای کودکان ، می تواند در آموزش عواقب تلخ دروغگویی مفید واقع شود .

2.   تعدیل انتظارات از کودکان : والدین و مربیان باید از هرکودک انتظاراتی داشته باشند که با واقعیات و امکانات او منطبق است . در غیر این صورت ، دروغگویی کودک ، تقویت و تشدید خواهد شد . چون کودک توان عملی ساختن خواسته های اطرافیان راندارد ، به گفتن دروغ متوسل می شود ، بنابراین ، از هر دانش آمز باید انتظاراتی در حد توانش داشته باشیم .

3.   الگوی صداقت باشید : وقتی فرزندتان می شنود که دروغ های بی غرض یا در واقع (( مصلحتی کوچک )) می گویید ، در واقع درسی نامناسب در مورد صداقت به او می دهید .

منابع

1- پنتلی ، الیزابت ،( 1999) ،راهنمای کامل تربیت کودک ،ترجمه اکرم قیطاسی ، موسسه انتشارات صابرین .

2- شفیع آبادی ، عبدالله،(1377) ،راهنمایی و مشاوره کودک ، تهران : انتشارات سمت .

منبع اینترنتی